T24 Ankara Büro
PKK ile bağlantıları olduğu iddiasıyla Şengal Direniş Birlikleri’nin (YBŞ) dağıtılması amacıyla askeri yöntemler dahil olmak üzere Bağdat yönetimiyle askeri ve diplomatik temaslarını artıran Ankara’nın isteği nihayet karşılık buldu. Şengal (Sincar) Dağı’nda gerçekleştirilen bir törenle, çoğunluğu Ezidi olan YBŞ ve Şengal Kadın Birlikleri (YJŞ), toplamda 4 bin 165 kişi ile Irak’ın federal güvenlik yapısına entegre edildi.
Bu entegrasyonla birlikte YBŞ ve YJŞ’nin bağımsız askeri yapısının sonlandırılması, silahların devlet kontrolüne geçmesi ve Şengal’deki askeri pozisyonların Irak ordusuna devredilmesi süreci başlamış oldu. Ankara’nın dikkatle izlediği bu gelişme, Irak’ın egemenliğinin güçlendirilmesi ve yıllardır uygulanamayan 2020 Şengal Anlaşması’nın hayata geçirilmesi açısından da yeni bir aşamaya işaret ediyor.
YBŞ ve YJŞ’nin Bağımsız Askeri Yapısı Sona Eriyor
Şengal Dağı’ndaki Irak ordusu ile YBŞ-YJŞ komutanlıklarının katılımıyla düzenlenen etkinlikte, iki yapının Irak federal güvenlik sistemine entegrasyonuna dair anlaşma kamuoyuna duyuruldu. YBŞ Komutanlığı, 4 bin 165 kişinin devletin güvenlik yapısına katılacağını ve bağımsız askeri ilişkilerinin sona ereceğini açıkladı.
Törene Irak Başbakanı ve Silahlı Kuvvetler Başkomutanı Ali Falih ez-Zeydi’nin temsilcileri, Ninova Valisi ve üst düzey Irak ordusu yetkilileri katıldı. Başbakanın mesajında, entegrasyonun devlet otoritesinin güçlendirilmesi, silahların devlet kontrolünde toplanması ve Şengal’in güvenliğinden federal makamların sorumlu olması açısından önemli bir adım olduğu ifade edildi.
Irak hükümeti, sürecin yalnızca güvenlik düzenlemeleriyle sınırlı kalmayacağını; ayrıca Ezidi toplumunun haklarının korunması, terör saldırılarında zarar gören ailelerin tazmin edilmesi ve Şengal’in yeniden inşası için de adımlar atılacağını bildirdi.
Askeri Mevziler Irak Ordusuna Devrediliyor
Irak Güvenlik Medyası Ağı Başkanı Korgeneral Saad Maan, Irak Haber Ajansına (INA) yaptığı açıklamada entegrasyonun ilk aşamasının ortak komitelerin gözetiminde başladığını belirtti. Maan, Şengal Dağı’ndaki bazı stratejik noktaların devralınma işlemlerinin başlatıldığını; diğer noktaların da önümüzdeki günlerde Irak ordusuna teslim edileceğini ifade etti.
Sürecin yalnızca personelin güvenlik kurumlarına alınmasını kapsamadığını belirten Maan, hafif, orta ve ağır silahların sınıflandırılacağını, bunların görev ve sorumluluklarının belirleneceğini ve uygun görülen birimlere yerleştirileceğini kaydetti.
Entegrasyonun Irak ordusu ve polis teşkilatları bünyesinde yürütülmesi planlanıyor. Kadınların güvenlik birimlerine katılımının da belirlenen prosedürler çerçevesinde gerçekleştirileceği bildirildi. Iraklı yetkililer sürecin birkaç gün içerisinde tamamlanmasını hedeflediklerini açıkladı.
YBŞ: Anlaşmanın Başarısı Uygulanmasına Bağlı
YBŞ Komutanlığı yayımladığı açıklamada Irak’ın toprak bütünlüğüne ve egemenliğine bağlılık vurgusu yaparak federal hükümetle anlaşmaya vardıklarını duyurdu. Açıklamada YBŞ ve YJŞ’nin bağımsız askeri ilişkilerine son verileceği ile silahların devlet kontrolüne geçeceği belirtildi.
Entegrasyon kararının tek başına yeterli olmayacağına dikkat çeken YBŞ Komutanlığı; anlaşmanın tüm maddelerinin uygulanması gerektiğinin altını çizdi.
2020 Şengal Anlaşması Yeniden Gündemde
Iraklı siyasi ve güvenlik uzmanları entegrasyonun 2020 yılında imzalanan ancak sahada yeterince uygulanamayan Şengal Anlaşması açısından kritik bir aşama olduğunu dile getiriyor. Bu anlaşmanın temel hedefleri arasında bölgede güvenlik ve idari otoritenin Irak devleti tarafından kontrol altında tutulması; silahlı yapıların durumunun düzenlenmesi; yerel yönetimin yeniden yapılandırılması yer alıyor.
Uzmanlar yıllardır farklı silahlı yapıların varlığı ile iç-dış müdahaleler nedeniyle çözülemeyen güvenlik sorunlarının entegrasyonla birlikte yeniden ele alınabileceğini ifade ediyor. Ancak sürecin tamamlanabilmesi için sadece silahlı güçlerin federal sisteme dahil edilmesinin değil; aynı zamanda sivil yönetimin oluşturulmasının da gerekli olduğu vurgulanıyor.
Ankara-Bağdat İlişkileri ve Kalkınma Yolu Boyutu
Entegrasyon Türkiye-Irak ilişkileri açısından da önemli bir boyut taşıyor. Türkiye PKK’nın Irak’taki varlığını uzun zamandır gündeme getirerek Kandil-Mahmur hattından Şengal’e uzanan bağlantıları güvenlik sorunu olarak değerlendiriyor. Ankara bu kapsamda Şengal’deki silahlı yapıların tasfiyesi ile bölgenin Irak devleti kontrolüne geçmesini sağlamak için çalışıyor.
Iraklı siyasi analist Hüseyin Allavi entegrasyonun Iraq ile Türkiye arasındaki silahlı grupların faaliyetlerinin son bulmasına yönelik mutabakatların uygulanmasına katkıda bulunabileceğini belirtti. Allavi bu gelişmenin iki ülke ilişkilerinin ilerlemesine de olumlu etkide bulunabileceğini ifade etti.
Güvenlik uzmanı Fadıl Ebu Ragif ise Şengal’in Irak, Suriye ve Türkiye sınırlarının kesişim noktasında bulunduğu için güvenlik kararlarının merkezileştirilmesinin önemine vurgu yaptı.
Yeniden İnşa Süreci Başlayabilecek Mi?
Iraklı yetkililer entegrasyon sonrası Şengal’de çatışma döneminden yeniden inşa aşamasına geçmeyi amaçlıyor. Başbakanlık Sözcüsü Sabah en-Numan ise kentin yeniden inşası için hazırlıkların sürdüğünü belirtirken; dağlık bölgenin de Irak ordusunun korumasında olacağını kaydetti.
Bununla birlikte kalıcı istikrarın sağlanabilmesi için hem güvenlik düzenlemeleri hem de yerel yönetimin güçlendirilmesine ihtiyaç duyulacak; ayrıca Ezidilerin haklarının korunmasıyla yıllardır çözülmeyen siyasi-idari sorunların giderilmesi gerekecek.
Böylelikle 4 bin 165 YBŞ ve YJŞ üyesinin federal güvenlik sistemine katılmasıyla birlikte, Şengal’deki silahlı yapıların geleceğine dair yeni bir dönem başlamış olacakken; anlaşmanın nasıl uygulanacağı ile bölgenin sivil yönetiminin şekilleneceği konuları önümüzdeki dönemin önemli başlıkları arasında yer alacak.
(Editör: Sibel Yükler)
