T24 Ankara Ofisi
PKK ile bağlantılı olduğu iddiasıyla Şengal Direniş Birlikleri’nin (YBŞ) dağıtılması için askeri yöntemler de dahil olmak üzere Bağdat yönetimiyle askeri ve diplomatik temaslarını artıran Ankara’nın talebi nihayet karşılık buldu. Şengal (Sincar) Dağı’nda gerçekleştirilen bir törenle, büyük çoğunluğu Ezidi olan YBŞ ve Şengal Kadın Birlikleri (YJŞ), toplamda 4 bin 165 kişi ile Irak’ın federal güvenlik sistemine entegre edildi.
Bu entegrasyonla birlikte YBŞ ve YJŞ’nin bağımsız askeri yapısının sona ermesi, silahların devlet kontrolüne alınması ve Şengal’deki askeri mevzilerin Irak ordusuna devri süreci başlamış oldu. Ankara’nın dikkatle izlediği bu gelişme, Irak’ın egemenliğinin güçlendirilmesi ve yıllardır uygulanamayan 2020 Şengal Anlaşması’nın hayata geçirilmesi açısından yeni bir aşamayı temsil ediyor.
YBŞ ve YJŞ’nin Bağımsız Askerî Yapısı Sonlanıyor
Şengal Dağı’nda Irak ordusu ile YBŞ-YJŞ komutanlıklarının katılımıyla gerçekleştirilen törende, iki yapının Irak federal güvenlik sistemine entegrasyonuna dair anlaşma kamuoyuyla paylaşıldı. YBŞ Komutanlığı, 4 bin 165 kişinin devletin güvenlik sistemi bünyesine katılacağını ve bağımsız askeri ilişkilerinin sona ereceğini duyurdu.
Törene Irak Başbakanı ve Silahlı Kuvvetler Başkomutanı Ali Falih ez-Zeydi’nin temsilcileri, Ninova Valisi ve üst düzey Irak ordusu yetkilileri katıldı. Başbakanın mesajında, entegrasyonun devlet otoritesinin güçlenmesi, silahların devlet kontrolünde toplanması ve Şengal’in güvenliğinden federal makamların sorumlu olması açısından önemli bir adım olduğu ifade edildi.
Irak hükümeti, sürecin yalnızca güvenlik alanındaki düzenlemelerle sınırlı kalmayacağını; Ezidi toplumunun haklarının korunması, terör saldırılarında zarar gören ailelerin tazmin edilmesi ve Şengal’in yeniden inşası için de adımlar atılacağını açıkladı.
Askerî Mevziler Irak Ordusuna Devrediliyor
Irak Güvenlik Medyası Ağı Başkanı Korgeneral Saad Maan, Irak Haber Ajansına (INA) verdiği demeçte, entegrasyonun ilk aşamasının ortak komitelerin denetiminde başladığını belirtti. Maan, Şengal Dağı’ndaki bazı stratejik noktaların devralma işlemlerinin başlatıldığını ve diğer mevzilerin de önümüzdeki günlerde Irak ordusuna teslim edileceğini söyledi.
Sürecin yalnızca personelin güvenlik kurumlarına alınmasını kapsamadığını vurgulayan Maan, hafif, orta ve ağır silahların sınıflandırılacağını; bunların görevleri ve sorumluluklarının belirleneceğini ayrıca uygun görülen birimlere yerleştirileceğini ifade etti.
Entegrasyonun Irak ordusu ve polis teşkilatları bünyesinde yürütülmesi planlanıyor. Kadınların güvenlik birimlerine katılımının da belirlenen prosedürler çerçevesinde gerçekleştirileceği bildirildi. Iraklı yetkililer, sürecin birkaç gün içinde tamamlanmasını hedeflediklerini açıkladı.
YBŞ: Anlaşmanın Başarısı Uygulanmasına Bağlı
YBŞ Komutanlığı yayımladığı açıklamada Irak’ın toprak bütünlüğüne bağlılıklarını vurgulayarak federal hükümetle anlaşmaya vardıklarını belirtti. Açıklamada YBŞ ve YJŞ’nin bağımsız askeri ilişkilerine son verileceği ile silahların devlet kontrolüne geçeceği ifade edildi.
Entegrasyon kararının tek başına yeterli olmayacağına dikkat çeken YBŞ Komutanlığı, anlaşmanın tüm maddelerinin uygulanmasının önemini vurguladı.
2020 Şengal Anlaşması Yeniden Gündemde
Iraklı siyasi ve güvenlik uzmanları entegrasyonun 2020 yılında imzalanmış olan ancak sahada yeterince uygulanmamış olan Şengal Anlaşması açısından kritik bir aşama olduğunu dile getiriyorlar. Anlaşmanın temel hedefleri arasında bölgede güvenlik ile idari otoritenin Irak devletinin kontrolünde birleştirilmesi; silahlı yapıların durumunun düzenlenmesi ve yerel yönetimin yeniden yapılandırılması bulunuyor.
Uzmanlar yıllardır farklı silahlı grupların varlığı ile iç-dış müdahaleler sebebiyle çözülemeyen güvenlik meselesinin entegrasyonla birlikte yeniden ele alınabileceğine inanıyorlar. Ancak bu sürecin tamamlanabilmesi için yalnızca silahlı kuvvetlerin federal sisteme alınmasının değil; aynı zamanda sivil yönetimin oluşturulmasının da gerekli olduğu belirtiliyor.
Ankara-Bağdat İlişkileri Ve Kalkınma Yolu Boyutu
Entegrasyon Türkiye-Irak ilişkileri açısından önemli bir yere sahipken Ankara’nın Şengal’e yönelik güvenlik politikalarını da etkiliyor. Türkiye uzun zamandır PKK’nın Irak’taki varlığını ve Kandil-Mahmur hattından Şengal’e uzandığı düşünülen bağlantıları bir güvenlik meselesi olarak gündeme getiriyor. Bu bağlamda Ankara, bölgede bulunan silahlı yapıların tasfiyesini sağlamakta ve bölgenin Irak devletinin kontrolüne geçmesini gözlemlemektedir.
Iraklı siyasi strateji uzmanı Hüseyin Allavi entegrasyonun Türkiye ile Irak arasındaki silahlı grupların faaliyetlerinin sona erdirilmesine yönelik mutabakatların uygulanmasına katkıda bulunabileceğini belirtti. Allavi ayrıca bu gelişmenin iki ülke arasındaki ilişkilerin ilerlemesine yardımcı olabileceğini ifade etti.
Güvenlik stratejisti Fadıl Ebu Ragif ise Şengal’in Irak, Suriye ve Türkiye sınırlarının kesiştiği bir noktada yer aldığını hatırlatarak güvenlik kararlarının merkezileştirilmesinin sınır güvenliği ile ticari hareketlilik açısından kritik olduğunu söyledi.
Yeniden İnşa Ve Geri Dönüş Süreci Başlayabilecek Mi?
Iraklı yetkililer entegrasyondan sonra çatışma döneminden yeniden inşa aşamasına geçmeyi umuyorlar. Başbakanlık Sözcüsü Sabah en-Numan yaptığı açıklamada Şengal’in dağlık bölgesinin Iraq ordusunun komutası altında olacağını belirtirken kentin yeniden inşası ile yerinden edilen kişilerin geri dönüşü için hazırlıkların devam ettiğini aktardı.
Bununla birlikte kalıcı istikrarın sağlanabilmesi için sadece güvenlik düzenlemelerinin değil; aynı zamanda yerel yönetimin güçlendirilmesi; Ezidilerin haklarının korunmasıyla birlikte yıllardır çözülemeyen siyasi-idari sorunların giderilmesinin de şart olduğu vurgulanmaktadır.
Böylelikle 4 bin 165 YBŞ ve YJŞ mensubunun federal güvenlik sistemine dâhil olmasıyla birlikte Şengal’deki silahlı yapıların geleceği adına yeni bir dönemin başlangıcı olurken anlaşmanın nasıl uygulamaya konacağı ile bölgenin sivil yönetiminin nasıl şekilleneceği önümüzdeki dönemin en önemli konuları olacaktır.
(Editör: Sibel Yükler)
